Wielka litera potrafi namieszać - Kalisz ma na to kilka przykładów

W Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Adama Asnyka w Kaliszu znów rozkładana jest ortograficzna lupa. Najnowsza odsłona “Złotego Pióra” bierze na celownik wielkie litery - te, które potrafią dodać tekstowi powagi, ale równie łatwo robią z niego językową dekorację 📚
- Złote Pióro 84 pokazuje, kiedy duża litera naprawdę ma sens
- Na etykietach wielkie litery robią więcej hałasu niż smaku 🍽️
- W Kaliszu lokalne nazwy też lubią własną wielką literę
Złote Pióro 84 pokazuje, kiedy duża litera naprawdę ma sens
W polszczyźnie duża litera nie jest ozdobą na zapas. Bywa potrzebna, gdy chodzi o szacunek, podniosły ton albo nazwę własną, ale w zwykłym opisie szybko zaczyna przeszkadzać. Dlatego poprawnie zapisujemy powstanie wielkopolskie, a w bardziej uroczystym, oficjalnym kontekście można już spotkać Powstanie Wielkopolskie. Podobnie jest z nazwami świątyń i wspólnoty religijnej - kościół jako budynek zostaje mały, za to Kościół katolicki już nie. 🕊️
W tym samym porządku mieści się też msza. W codziennych tekstach nie ma potrzeby podbijać jej wielką literą, choć w zapisach liturgicznych forma Msza Święta również jest dopuszczalna. To właśnie taki detal pokazuje, że ortografia nie jest kaprysem, tylko narzędziem dość precyzyjnym, a przy tym bardzo czułym na kontekst.
Codziennie nowe informacje z Kalisza publikujemy na portalkalisz.pl. Planujesz wolny czas? Aktualne wydarzenia i imprezy znajdziesz zawsze na portalkalisz.pl/wydarzenie.
Na etykietach wielkie litery robią więcej hałasu niż smaku 🍽️
Kolejny językowy grzech, o którym przypomina ten odcinek, czai się w nazwach produktów. Majonez do dekoracji sałatek nie potrzebuje teatralnej oprawy, a na opakowaniu boczku czy grzanek wielkie litery na środku słów zwykle niczego nie poprawiają. Wyjątek robią nazwa marki, producenta albo pierwszy wyraz zdania - reszta powinna zostać na swoim miejscu.
Tu przydaje się też uporządkowanie samej składni. O wiele naturalniej brzmi dużą literą niż z dużej litery. Jak przypomina prof. Mirosław Bańko:
Różnica między wielką a dużą literą nie jest tak istotna jak wybór konstrukcji składniowej. Otóż zgodnie z tradycją piszemy wielką (dużą, małą) literą, nie z wielkiej (dużej, małej) litery. Konstrukcja z przyimkiem to składniowy rusycyzm, który mimo znacznego rozpowszechnienia wciąż budzi opory wielu osób.
W Kaliszu lokalne nazwy też lubią własną wielką literę
Najciekawiej robi się tam, gdzie język spotyka się z miejskim zwyczajem. Rogatka czy Ogródek Jordanowski w ogólnym znaczeniu zapisuje się małą literą, ale w lokalnym obiegu Kalisza te nazwy żyją już jako konkretne miejsca. I właśnie tu łatwo o potknięcie, bo ktoś z zewnątrz widzi zwykły rzeczownik, a mieszkaniec od razu myśli o konkretnej przestrzeni, którą zna z codziennych tras.
To samo potrafi zaskoczyć przy nazwach skróconych, używanych na co dzień przez samych mieszkańców. Ortografia nie zawsze idzie tu ręka w rękę z intuicją, dlatego takie przykłady są dla kaliszan szczególnie ciekawe - pokazują, jak język wchodzi w rytm miasta i czasem zapisuje jego zwyczaje szybciej niż słowniki.
Na pytania związane z “Złotym Piórem” można pisać na [email protected].
na podstawie: Miejska Biblioteka Publiczna Kalisz.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Co robić w weekend w Kaliszu? Przegląd wydarzeń 20–22 listopada

Neon na Łaziennej zmienia się po zmroku. Nowy znak rozświetla Kalisz

Uraz na wysokości ośmiu metrów. Strażacy ewakuowali mężczyznę linami

Ponad 485 mln zł na edukację. Tak ma wyglądać budżet Kalisza na 2027 rok

Matematyka, fizyka i chemia w jednym konkursie. Asnyk zaprasza uczniów

Praca A4 może przynieść nagrodę. Kaliska policja czeka na uczniów

Nie tylko o pożarach. Nowa wiata PSP w Kaliszu uczy też ekologii i pierwszej pomocy

Budżet i współpraca z organizacjami pozarządowymi wśród tematów sesji powiatu

Weronika Parużyńska zdobyła dwa srebra na mistrzostwach świata IFBB

Cyberoszustwa i prędkość na drogach. O co pytali policję mieszkańcy Szczytnik

Marek Kamiński w Kaliszu opowie, jak ruszyć ku własnym biegunom

Kaliska Kolej Dojazdowa po kolejnych pracach. Odnowiono dach i zadbano o suwnicę

Chopin wrócił do Antonina w muzyce, dawnych strojach i smaku ptysiów

Blisko 360 osób ukończyło bieg w Tłokini. Sport połączono z pamięcią
Przydatne dane teleadresowe
- Parafia św. Mikołaja w Kaliszu - msze, kancelaria, kontakt
- Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu - kontakt, godziny, rejestracja REGON
- PKS Kalisz - kontakt, rozkład jazdy, wynajem autobusów i stacja diagnostyczna
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kaliszu - kontakt, godziny, badania i nadzór sanitarny
- Centrum Wsparcia Rzemiosła w Kaliszu - kontakt, doradztwo zawodowe, zapisy
- Zarząd Dróg Miejskich w Kaliszu - kontakt, strefa płatnego parkowania, zgłaszanie awarii
