Pięćdziesiąt czy „piędziesiąt”? Złote Pióro rozplątuje polską wymowę

Pięćdziesiąt czy „piędziesiąt”? Złote Pióro rozplątuje polską wymowę

Zdjęcie poglądowe wygenerowane przez AI

Czy „piędziesiąt” brzmi niepoprawnie, skoro w zapisie stoi „pięćdziesiąt”? W 97. odsłonie kaliskiego cyklu „Złote Pióro” Marcin Galant pokazuje, że polszczyzna nie zawsze każe wymawiać każdą literę tak, jak ją zapisujemy. 👂

  • Złote Pióro pokazuje, kiedy ucho może uprościć zapis
  • „Pozytywiźmie” brzmi naturalniej, choć zapis mówi inaczej
  • Polszczyzna nie jest tak blisko pisowni, jak się wydaje

Złote Pióro pokazuje, kiedy ucho może uprościć zapis

„Piędziesiąt”, „sześdziesiąt” i „dziewiędziesiąt” to dopuszczalne sposoby wymowy. Można oczywiście starać się wyartykułować „ć” i „ć” w liczebnikach „pięćdziesiąt” oraz „sześćdziesiąt”, ale taka staranność może zabrzmieć nienaturalnie. W zapisie obie głoski pozostają na swoim miejscu, bo liczebniki pochodzą od słów „pięć” i „sześć”.

Podobny rozdźwięk słychać w słowie „jabłko”. W swobodnej rozmowie można powiedzieć [japko], a starannie - [japłko]. Wymowa [jabłko] bywa określana jako rzadka i hiperpoprawna; niepoprawne jest za to przesadne [jabłuko]. 🍎

Więcej lokalnych informacji z Kalisza jest na portalkalisz.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na portalkalisz.pl/wydarzenie.

„Pozytywiźmie” brzmi naturalniej, choć zapis mówi inaczej

Czasem dzieje się odwrotnie: w wymowie pojawia się dźwięk, którego nie widać w pisowni. Mówimy na przykład „o pozytywiźmie”, choć zapisujemy „o pozytywizmie”. Podobnie brzmią „w romantyźmie” czy „o pesymiźmie”.

„Taką artykulację językoznawcy dopuszczają, jednak uważają za rzadszą i nieco sztuczną” - pisał Maciej Malinowski o wymowie „romantyzmie”.

Warto też odróżniać formy „osobom” i „osobą”. To nie warianty tej samej końcówki, lecz różne przypadki - dlatego napis „Osobą nieupoważnionym wstęp wzbroniony” jest językową wpadką.

Polszczyzna nie jest tak blisko pisowni, jak się wydaje

W czeskim i słowackim zapis dość mocno podpowiada wymowę, między innymi dzięki znakom oznaczającym długość samogłosek. Włoski także nie stawia czytelnikowi wielu pułapek, choć część liter wpływa na wymowę sąsiednich głosek. Angielski i francuski potrafią za to mocno rozminąć się z zapisem: nazwisko Shakespeare czyta się „Szekspir”, a francuskie Jacques brzmi mniej więcej jak „Żak”.

Jest i polski żart, który odwraca tę perspektywę. Anglik ma dowodzić, że jego język jest trudny, bo pisze się „Shakespeare”, a mówi „Szekspir”. Polak odpowiada: u nas pisze się „Bolesław Prus”, a mówi „Aleksander Głowacki”. Tyle że w codziennej polszczyźnie największą pomocą bywa nie wymawianie liter na siłę, lecz rozpoznanie, kiedy naturalne uproszczenie jest w porządku.

na podstawie: Miejska Biblioteka Publiczna Kalisz.

Ilustracja ma charakter poglądowy i została wygenerowana przez sztuczną inteligencję — nie jest fotografią rzeczywistego zdarzenia.

Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę

Treści na stronie są opracowywane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji

Ostatnie Artykuły