Pięćdziesiąt czy „piędziesiąt”? Złote Pióro rozplątuje polską wymowę

Zdjęcie poglądowe wygenerowane przez AI
Czy „piędziesiąt” brzmi niepoprawnie, skoro w zapisie stoi „pięćdziesiąt”? W 97. odsłonie kaliskiego cyklu „Złote Pióro” Marcin Galant pokazuje, że polszczyzna nie zawsze każe wymawiać każdą literę tak, jak ją zapisujemy. 👂
- Złote Pióro pokazuje, kiedy ucho może uprościć zapis
- „Pozytywiźmie” brzmi naturalniej, choć zapis mówi inaczej
- Polszczyzna nie jest tak blisko pisowni, jak się wydaje
Złote Pióro pokazuje, kiedy ucho może uprościć zapis
„Piędziesiąt”, „sześdziesiąt” i „dziewiędziesiąt” to dopuszczalne sposoby wymowy. Można oczywiście starać się wyartykułować „ć” i „ć” w liczebnikach „pięćdziesiąt” oraz „sześćdziesiąt”, ale taka staranność może zabrzmieć nienaturalnie. W zapisie obie głoski pozostają na swoim miejscu, bo liczebniki pochodzą od słów „pięć” i „sześć”.
Podobny rozdźwięk słychać w słowie „jabłko”. W swobodnej rozmowie można powiedzieć [japko], a starannie - [japłko]. Wymowa [jabłko] bywa określana jako rzadka i hiperpoprawna; niepoprawne jest za to przesadne [jabłuko]. 🍎
Więcej lokalnych informacji z Kalisza jest na portalkalisz.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na portalkalisz.pl/wydarzenie.
„Pozytywiźmie” brzmi naturalniej, choć zapis mówi inaczej
Czasem dzieje się odwrotnie: w wymowie pojawia się dźwięk, którego nie widać w pisowni. Mówimy na przykład „o pozytywiźmie”, choć zapisujemy „o pozytywizmie”. Podobnie brzmią „w romantyźmie” czy „o pesymiźmie”.
„Taką artykulację językoznawcy dopuszczają, jednak uważają za rzadszą i nieco sztuczną” - pisał Maciej Malinowski o wymowie „romantyzmie”.
Warto też odróżniać formy „osobom” i „osobą”. To nie warianty tej samej końcówki, lecz różne przypadki - dlatego napis „Osobą nieupoważnionym wstęp wzbroniony” jest językową wpadką.
Polszczyzna nie jest tak blisko pisowni, jak się wydaje
W czeskim i słowackim zapis dość mocno podpowiada wymowę, między innymi dzięki znakom oznaczającym długość samogłosek. Włoski także nie stawia czytelnikowi wielu pułapek, choć część liter wpływa na wymowę sąsiednich głosek. Angielski i francuski potrafią za to mocno rozminąć się z zapisem: nazwisko Shakespeare czyta się „Szekspir”, a francuskie Jacques brzmi mniej więcej jak „Żak”.
Jest i polski żart, który odwraca tę perspektywę. Anglik ma dowodzić, że jego język jest trudny, bo pisze się „Shakespeare”, a mówi „Szekspir”. Polak odpowiada: u nas pisze się „Bolesław Prus”, a mówi „Aleksander Głowacki”. Tyle że w codziennej polszczyźnie największą pomocą bywa nie wymawianie liter na siłę, lecz rozpoznanie, kiedy naturalne uproszczenie jest w porządku.
na podstawie: Miejska Biblioteka Publiczna Kalisz.
Ilustracja ma charakter poglądowy i została wygenerowana przez sztuczną inteligencję — nie jest fotografią rzeczywistego zdarzenia.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Pięćdziesiąt czy „piędziesiąt”? Złote Pióro rozplątuje polską wymowę

W Kaliszu jazzowa historia wyszła poza ekran podczas prapremiery filmu

KKS Kalisz przegrywa z Flotą Świnoujście 0:2. Nowak trafił w 6. minucie

MKS Kalisz przegrywa z Wisłą Płock 20:33. Koniec serii sześciu zwycięstw

Telefon od „lekarza”, potem dzwonek domofonu. 87-latka nie oddała pieniędzy

Kalisz w wojennej opowieści. Wioletta Filipowska spotka się z czytelnikami

Co robić w weekend w Kaliszu? Przegląd wydarzeń 20–22 listopada

Neon na Łaziennej zmienia się po zmroku. Nowy znak rozświetla Kalisz

Uraz na wysokości ośmiu metrów. Strażacy ewakuowali mężczyznę linami

Ponad 485 mln zł na edukację. Tak ma wyglądać budżet Kalisza na 2027 rok

Matematyka, fizyka i chemia w jednym konkursie. Asnyk zaprasza uczniów

Praca A4 może przynieść nagrodę. Kaliska policja czeka na uczniów

Nie tylko o pożarach. Nowa wiata PSP w Kaliszu uczy też ekologii i pierwszej pomocy

Budżet i współpraca z organizacjami pozarządowymi wśród tematów sesji powiatu
Przydatne dane teleadresowe
- Parafia Świętej Rodziny w Kaliszu - msze, kancelaria, sakramenty
- Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kaliszu - kontakt, adresy i zakres pomocy
- Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Kaliszu - kontakt, godziny, zgłaszanie samowoli
- Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 1 w Kaliszu - kontakt, godziny, oferta
- Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu - kontakt, godziny, rejestracja REGON
- Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów w Kaliszu - kontakt, godziny, zadania
