CKiS Kalisz: FOTOPLASTIKON. Biografia architekta na pograniczu pustki: Józefa Chrzanowskiego życie i śmierć w Kaliszu”.

Zobacz FOTOPLASTIKON na naszym YouTube!

Pamiętaj o włączeniu powiadomienia, aby nie przegapić premiery koncertu.

Zapowiedź i zaproszenie na wykład w wykonaniu Makarego Górzyńskiego.

📣 Subskrybuj nasz kanał 👈 i daj łapkę w górę” 👍

Makary Górzyński

**Biografia architekta na pograniczu pustki:
**Józefa Chrzanowskiego życie i śmierć w Kaliszu[1]

Nec locus, ubi Troia fuit nie ma śladu po miejscu, gdzie była Troja. Takimi słowami redakcja Gazety Kaliskiej” komentowała w 1918 roku rozbiórki zniszczonych w czasie pożogi 1914 roku lub losy przeznaczonych do usunięcia w nowej rzeczywistości budowli i pomników kaliskich, między innymi teatru czy ratusza. Wspomniano ich projektanta ówczesnego budowniczego kaliskiego Chrzanowskiego”[2]. Zapewne sporo osób w wojennym i powojennym Kaliszu czasów odbudowy pamiętało jeszcze, o kim mowa. Ale niebawem postać ówczesnego budowniczego” z lat caratu znalazła się w historycznej pustce międzywojennej i późniejszej rzeczywistości. Z krajobrazu kulturowego Kalisza znikały kolejne budowle, nad którymi Chrzanowski pracował w XIX wieku. Jego imię i nazwisko przypominali historycy, a szczególnie regionaliści, wymieniając najważniejsze prace budowniczego gubernialnego”, dawne emblematy prosperity Kalisza sprzed Wielkiej Wojny. W ostatnich kilkunastu latach nowe badania historyczne pozwoliły rzucić szerszy promień światła na biografię i realia pracy tego utalentowanego architekta przełomu XIX i XX wieku, tworząc nowe kontury postaci.
Ale nadal jest to pogranicze historycznej i społecznej pustki po przedstawicielu pokolenia, którego losy tak mocno splecione były z trudnymi realiami politycznymi czasów imperiów. Pustki niepamięci i pustki po wielkiej modernizacji, której efektem jest nasz współczesny Kalisz. Pogranicze melancholii i nostalgii za jakąś utraconą, nieznaną rzeczywistością dawnego miasta, jego wspaniałej architektury publicznej, której twarzą był urzędnik rosyjskiej guberni Józef Chrzanowski, przybyły z dalekiej Tuły człowiek z marginesu upolitycznionej historiografii.
W styczniowym wykładzie Fotoplastikonu” razem udamy się w niecodzienną podróż do Kalisza końca XIX wieku, szukając materiałów do portretu tajemniczego człowieka, którego projekty na zawsze odmieniły obraz i codzienność gubernialnego miasta nad Prosną.

[1] Rysunek tytułowy Marcin Laszczkowski, 2010 (Główny Rynek i ratusz w Kaliszu, przed 1914 rokiem).
[2] Pomnik i teatr , Gazeta Kaliska” 1918, nr 78, s. 2.

Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu, ckis.kalisz.pl/, ckis.kalisz.pl/wydarzenia/fotoplastikon-biografia-architekta-na-pograniczu-pustki-jozefa-chrzanowskiego-zycie-i-smierc-w-kaliszu/