CKiS Kalisz: FOTOPLASTIKON. Szlachetne zdrowie. Z dziejów medycyny w Kaliszu”.

16 lutego 2021

Ludzie od wieków próbowali pokonać trapiące ich choroby. Jednak dzieje medycyny w niewielkim stopniu są opowieścią o postępie mierzonym wyleczeniem pacjenta. To raczej historia niekończących się pomyłek, nieudanych prób i błędnych teorii. Jeszcze w XVII wieku lekarze w ramach diagnozy stawiali horoskopy, a osiemnastowieczny kaliski aptekarz przyczyny nieskuteczności leków upatrywał w czarach. Obok tego pojawiała się medycyna oparta na obserwacji i quasi klinicznym doświadczeniu np. chirurgicznym. Przedstawicielem nauki odrzucającej zabobon był przełożony (1793 1807 r.) kaliskiego szpitala bonifratrów ks. Ludwik Perzyna. I on nie ustrzegł się poglądów budzących dziś uśmiech politowania. Choć był prekursorem higieny, zakazywał ścinania kołtuna, widząc w jego usunięciu zagrożenie dla pacjenta. Podobnie długą drogę przeszła też służba zdrowia. Prowadzone przez kaliskie duchowieństwo szpitale św. Ducha i św. Trójcy posiadały średniowieczną metrykę, ale były bardziej przytułkami niż placówkami medycznymi w dzisiejszym znaczeniu. Oddzielenie szpitalnictwa od opieki społecznej (dobroczynności) i co najważniejsze ich medykalizacja nastąpiła dopiero w XIX wieku. Wtedy też szpital z instytucji kościelnej stał się w pełni świecką placówką ochrony zdrowia. Pojawia się wyspecjalizowany fachowiec lekarz z uniwersyteckim dyplomem. Kilku z nich, jak np. praktykujący w Kaliszu w latach 1849 1858 dr Ludwik Neugebauer, dokona znaczących odkryć. W 1877 roku powstaje Kaliskie Towarzystwo Lekarskie zrzeszające nie tylko lekarzy, ale również aptekarzy i weterynarzy. Popularny charakter Fotoplastikonu, jak i ograniczenia czasowe uniemożliwiają pełne przedstawienie dziejów medycyny w Kaliszu. Z bogactwa faktów, zdarzeń i ludzi trzeba będzie wybrać najciekawsze i najważniejsze. Mamy nadzieję, że wykład, choć nie rości sobie praw do pełnego przedstawienia dziejów medycyny w Kaliszu, choć trochę przybliży tę ciekawą kartę lokalnej historii.

Lekarz dla włościan” książka ks. Ludwika Perzyny wydana w Kaliszu w 1793 r.
W Szpitalu św. Trójcy w Kaliszu fotografia z przełomu XIX i XX wieku ze zbiorów MOZK.
Apteka Lessera dawniej Ehma przy ulicy Warszawskiej (obecnie Zamkowej) w Kaliszu. Fot. z końca XIX w.
Popularne reklamowane na pocz. XX w. w prasie kaliskiej Granulki Russyana niezawodny środek przeciwko chrypce, duszności kaszlu.
Reklama Zakładu Wodoleczniczego Hydropatia” znajdującego się w kaliskim parku.