Wżynać czy wrzynać - językowa zagwozdka z Biblioteki Asnyka
W Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Adama Asnyka w Kaliszu pomysł na rozmowę o języku może zacząć się od jednej kłopotliwej litery. Czytelnicy pytają, a Klub Miłośników Polszczyzny zbiera takie dylematy jak znaleziska na targu — czasem pachną świeżością, czasem budzą wspomnienia o szkolnych dyktandach.
- Złote Pióro pokazuje, że jedna literka potrafi namieszać w tekście
- Sięgam do słowników i własnych dyktandowych przygód, żeby dać kontekst
- Przyjdź porozmawiać i przetestować swoją czujność językową w Klubie Miłośników Polszczyzny
Złote Pióro pokazuje, że jedna literka potrafi namieszać w tekście
Czytelniczka zwróciła uwagę na dwa przykłady i poprosiła o wyjaśnienie różnicy:
Proszę o wyjaśnienie, kiedy używamy słowa „wżynać się”, a kiedy „wrzynać się” (…).
(…) „spierzchnięty wawrzynek wżynał się w więcierz z rzezanych obręczy” – w III Dyktandzie Wrocławskim.
„W las wrzynała się droga …” – z najnowszej książki Przemysława Piotrowskiego – „Zmora”.
To pytanie trafiło idealnie pod strzechę dyskusji, jaką zapala każde kolejne „Złote Pióro” organizowane przez bibliotekę. W praktyce współczesne słowniki częściej notują formy przez „rz” — słowo pokrewne wpisano w hasła współczesnych leksykonów jako funkcję przecinania, zagłębiania się czegoś ostrego lub wąskiego. Z kolei forma przez „ż” pojawia się rzadziej i wygląda na związane bardziej z żęciem, koszeniem albo obrazami rolniczymi — tyle że to raczej językowa hipoteza niż twardy wyrok.
Więcej lokalnych informacji z Kalisza jest na portalkalisz.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na portalkalisz.pl/wydarzenie.
Sięgam do słowników i własnych dyktandowych przygód, żeby dać kontekst
Na półkach biblioteki znalazłem kilka starych słowników — część z nich w ogóle nie notuje „wżynania”, inne traktują to słowo inaczej niż współczesne SJP. Słownik Doroszewskiego kojarzy formę przez „ż” z działaniem żnącym - czyli posuwaniem się głębiej w zboże, natomiast nowsze słowniki języka sugerują pisownię przez „rz” jako tę częściej używaną dziś.
Z własnych dyktandowych wspomnień: zdarzają się pułapki, które decydują o miejscu na podium. Kiedyś nadziałem się na „zmoże” i napisałem przez „rz” zamiast „zmóc” w sensie pokonać; innym razem przegrałem z „bieżcie”, które początkowo czytałem jako „brać”. Takie literówki uczą pokory i przypominają, że język to żywy materiał - zmienia się i czasem wystawia nas na próbę. Przy okazji lokalna prasa też potrafi namieszać - nazwisko Izabella Galuba-Bryja sprawiło niemały kłopot deklinacyjny, co tylko dowodzi, że pułapki są wszędzie.
Przyjdź porozmawiać i przetestować swoją czujność językową w Klubie Miłośników Polszczyzny
Jeśli chcesz przekuć ciekawość w praktykę i sprawdzić, która forma lepiej leży na kartce - wpadnij do Klubu Miłośników Polszczyzny przy bibliotece. Spotkania to okazja, by zadawać takie pytania, przynosić teksty z pułapkami i ćwiczyć na przykładach. Kontakt w sprawie klubu - [email protected]. 📚🙂
Język lubi prowokować do myślenia - tu każdy błąd to pretekst do rozmowy, a każda rozmowa może uratować przed literówką na następnym dyktandzie.
na podstawie: Miejska Biblioteka Publiczna Kalisz.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Co robić w weekend w Kaliszu? Przegląd wydarzeń 20–22 listopada

Neon na Łaziennej zmienia się po zmroku. Nowy znak rozświetla Kalisz

Uraz na wysokości ośmiu metrów. Strażacy ewakuowali mężczyznę linami

Ponad 485 mln zł na edukację. Tak ma wyglądać budżet Kalisza na 2027 rok

Matematyka, fizyka i chemia w jednym konkursie. Asnyk zaprasza uczniów

Praca A4 może przynieść nagrodę. Kaliska policja czeka na uczniów

Nie tylko o pożarach. Nowa wiata PSP w Kaliszu uczy też ekologii i pierwszej pomocy

Budżet i współpraca z organizacjami pozarządowymi wśród tematów sesji powiatu

Weronika Parużyńska zdobyła dwa srebra na mistrzostwach świata IFBB

Cyberoszustwa i prędkość na drogach. O co pytali policję mieszkańcy Szczytnik

Marek Kamiński w Kaliszu opowie, jak ruszyć ku własnym biegunom

Kaliska Kolej Dojazdowa po kolejnych pracach. Odnowiono dach i zadbano o suwnicę

Chopin wrócił do Antonina w muzyce, dawnych strojach i smaku ptysiów

Blisko 360 osób ukończyło bieg w Tłokini. Sport połączono z pamięcią
Przydatne dane teleadresowe
- Parafia św. Mikołaja w Kaliszu - msze, kancelaria, kontakt
- Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu - kontakt, godziny, rejestracja REGON
- PKS Kalisz - kontakt, rozkład jazdy, wynajem autobusów i stacja diagnostyczna
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kaliszu - kontakt, godziny, badania i nadzór sanitarny
- Centrum Wsparcia Rzemiosła w Kaliszu - kontakt, doradztwo zawodowe, zapisy
- Zarząd Dróg Miejskich w Kaliszu - kontakt, strefa płatnego parkowania, zgłaszanie awarii
